Reklama

Polecamy




Guzik wrocławskiej Śląskiej Wystawy Rzemiosła i Przemysłu 1881

Guzik wrocławskiej Śląskiej Wystawy Rzemiosła i Przemysłu 1881

     W XIX wieku, w okresie bujnego rozwoju produkcji towarowej zrodziła się idea wystaw, w trakcie których przedstawiano osiągnięcia we wszystkich dziedzinach. Pierwsza światowa wystawa przemysłowa miała miejsce w 1851 roku w Londynie. Od bodajże 1880 roku wystawy przemysłowe były systematycznie organizowanym zamierzeniem: wielkim przeglądem nowoczesności na poziomie europejskim oraz okazją do handlowania i otwierania coraz to nowych rynków zbytu. Jak się wydaje, pełniły podobną rolę do współczesnych międzynarodowych targów specjalistycznych, że wymienić chociażby nasze, nam najbliższe: Międzynarodowe Targi Poznańskie, kieleckie Military Arms czy gdańskie Balt Military Expo.
     We Wrocławiu (ówczesnym Breslau) miała miejsce taka interesująca nas wystawa w roku 1881. Zamierzenie było ogromne. Obiekty wystawy powstawały w okresie poprzedzającej otwarcie zimy. Jak wyglądała, można zobaczyć na ilustracjach.
     Początkowo ekspozycję zamierzano zlokalizować na obecnym Placu Wolności. Znajdowały się tam pawilony wystawiennicze o powierzchni 4700 m2. Ze względu na to, że często wojsko ćwiczyło tam musztrę, plac był niedostępny przez kilka do kilkunastu tygodni. Takie utrudnienie nie mogło wchodzić w grę. Zdecydowano się więc na obecny Plac Staszica. Nowe obiekty miały już 14 200 m2. Przygotowanie wystawy oraz jej organizację powierzono trzystu żołnierzom z tamtejszego pułku piechoty. W okresie trwania ekspozycji po mieście jeździły specjalne dorożki i tramwaje konne oznakowane napisem NACH DER AUSSTELLUNG, których konduktorzy sprzedawali zarazem bilety wstępu. Wystawa z udziałem  1 300 firm i wystawców trwała od maja do września.
     Sercem wystawy był wspaniały przeszklony pawilon główny, w którym centralne miejsce zajmowały produkty szklane i porcelanowe. Nieco głębiej znalazło się miejsce dla wszelkich przemysłów wydobywczych oraz hutnictwa; w pawilonach bocznych – patrząc z przodu na wejście główne – wyroby metalowe oraz panorama Gór Olbrzymich (Karkonoszy). Osobny dział stanowiły jakże ważne wówczas – chociaż wielkie – machiny parowe dające napęd do wszelkiego rodzaju urządzeń, wreszcie narzędzia i armatura gorzelnicza oraz linie produkcji octów czy urządzenia przemysłu tekstylnego. Jedna z wielu ciekawostek była linia produkcyjna obuwia damskiego i męskiego. W ciągu pół godziny osoba zamawiająca otrzymywała gotowy produkt a co więcej: obserwowała, jak jej but czy pantofelek powstaje. Nie zabrakło ekspozycji archeologicznej, w tym z Ojcowa.
     W niewielkiej drukarni wychodził codzienny „Donosiciel urzędowy wystawy”…
     Po wystawie, ani ówczesnym układzie przestrzennym miasta nie pozostał żaden ślad. Jak bardzo wszystko się zmieniło, świadczy chociażby to że między ulicami Kiełbaśniczą a Odrzańską, dzisiaj zakątkiem dla artystów, kiedyś handlowano mięsem. Upamiętnia tamte odległe czasy jedyny w kraju Pomnik Zwierząt Rzeźnych… Zabytków oraz ciekawostek we Wrocławiu jest mnóstwo. Tu „zamieszkała” w połowie lat osiemdziesiątych ub. wieku lwowska Panorama Racławicka Jana Styki i Wojciecha Kossaka. Od trzynastu lat działa opodal ul. Mickiewicza oryginalny Ogród Japoński…
Podczas opisywanej dosyć ułomnie wystawy ówczesne obsługujące osoby urzędowe miały nieznane mi umundurowanie, które zdobiły specjalne guziki. Guzik o średnicy 27 mm, mosiężny, pozłacany, płaski dwuwarstwowy. (Jest to drugi znany mi guzik o charakterze propagandowym Wrocławia).
     Informacje oraz zdjęcia guzika otrzymałem od Zbigniewa Zajchowskiego. Wykorzystano m.in. materiały ze strony: Wrocław, wystawa rzemiosła i przemysłu 1881.

                                                                                                                    Józef Wąsiewski