Reklama

Polecamy




Guzik mundurowy brytyjski RWAFF

Guzik mundurowy brytyjski RWAFF

   RWAFF – Królewskie Zachodnio Afrykańskie Siły Pogranicza złożone w wielu batalionów powołało brytyjskie Biuro Kolonialne w roku 1900. Zamierzano rozlokować je w koloniach brytyjskich Afryki Zachodniej. Decyzję w tej kwestii podjęto w metropolii w roku 1897 ze względu na wzrost zainteresowań ekspansją kolonialną Francji na terenach graniczących z Północną Nigerią. Zadnie zorganizowania nowej lokalnej struktury wojskowej powierzono pułkownikowi F.D. Ludagrowi. Przybył do Nigerii w 1898.W roku następnym komitet międzywydziałowy polecił mu zorganizować przeprowadzić połączenie wszystkich brytyjskich sił kolonialnych  w Afryce Zachodniej w RWAFF.


   W roku 1900 w skład RWAFF wchodziły: 3 bataliony w Północnej Nigerii, 2 bataliony w Południowej Nigerii, 1 batalion na Złotym Wybrzeżu, 1 batalion w Sierra Leone i 1 kompania w Gambii.


   Po roku 1908 W Północnej Nigerii w skład sił RWAFF wchodziły dwa bataliony piechoty, dwie baterie artylerii i kompania saperów. W tym czasie bataliony piechoty liczyły etatowo 1200 żołnierzy,  bateria artylerii 175 żołnierzy a kompania saperów – 46. Służyło tam 217 oficerów, podoficerów oraz specjalistów. Później zorganizowano jednostki strzelców górskich. Broń etatowa żołnierzy to karabinki automatyczne Martini-Enfield kal. 0.303, oraz szybkostrzelne haubice transportowane jucznie QF kalibru 2,25 cala.


   W trakcie istnienia WAFF obowiązywał jeden wzór munduru paradnego. Był barwy khaki z czerwonym fezem. Szkarłatne mundury żuławów miały żółte obszycia oraz czerwone szerokie szarfy. Jednostki artylerii ubierały niebieskie kurtki mundurowe  z żółtym szamerunkiem, natomiast saperzy czerwone z niebieskim szamerunkiem. Afrykańscy chorążowie wyróżniali się żółtym szamerunkiem na piersi. Ich emblematem noszonym na fezie stanowiła palma. Do mundurów polowych barwy khaki typu szorty , pulowerów i sztylp nosili okrągłą kilmarnocką czapkę. Przypomina ona stożek ścięty,  noszony często bardzo zdecydowanie na bakier, znacznie bardziej fantazyjnie niż wśród żołnierzy polskich lub rosyjskich;  podtrzymywany podpiną pod brodą.


   Oficerowie brytyjscy nosili mundury z serży tekstylnej lub mundur drelichowy wraz z hełmami tropikalnymi, później miękkimi kapeluszami używanymi podczas inspekcji oraz do munduru polowego. Mundur biały, oficjalny miał stojący kołnierz i był wkładany podczas ceremonii wieczorowych (reprezentacyjnych) wraz szeroką błękitną szarfą przewidzianą dla artylerzystów oraz w barwach batalionów dla pozostałych oficerów.


   Wkrótce mundur ten zamieniono z powodu ruchów wolnościowych, by nie identyfikował się z obcymi rządami kolonialnymi. (Od roku 1911 teren Nigerii wszedł do Francuskiej Afryki Zachodniej). Autonomia miała mundury ciemnozielone z wysokimi stojącymi kołnierzami, czapkę z daszkiem oraz kolorowe spodnie. W Ghanie (wcześniej Złote Wybrzeże) przyjęto dla mundurów brytyjskich barwy szkarłatne oraz niebieskie.
   Podczas I. wojny światowej RWAFF rozpoczęła działania podczas okupacji Kamerunu przez Niemcy. Nabrali niezbędnego doświadczenia podczas kampanii 1914/15, walcząc w trudnym terenie, pokonując zawzięty opór, co uczyniło z nich cenne wzmocnienie dla sił wojskowych metropolii walczących z Niemcami w Afryce Wschodniej, tymi, którymi dowodził gen Paul von Lettow-Vorbeck. Jeden batalion z pułku Złotego Wybrzeża przybył w 1916 roku wkrótce dołączył do czterech batalionów Pułku Nigeryjskiego. Wszystkie jednostki aktywne działały na tym teatrze wojny do roku 1918. W sumie walczyły:


•    Nigeryjski Pułk Królowej – 9 batalionów
•    Pułk Złotego Wybrzeża – 5 batalionów
•    Królewski Pułk Sierra Leone – 1 batalion
•    Pułk Gambijski – 2 kompanie.


   Jednostki RWAFF odznaczyły się w bojach:
•    Kamina
•    Duala
•    Garua w Kamerunie
•    Banyo w Kamerunie
•    Behobeho
•    Nyangao
•    Kamerun (1914–16)
•    Afryka Wschodnia (1916-1918).


   W roku 1939 RWAFF przeniesiono pod względem politycznego kierownictwa z Biura Kolonialnego do Biura Wojny. Dowodził nimi generał George Giffard (Naczelny Dowódca Afryki Zachodniej). Siły RWAFF stały się rezerwuarem kadr do formowania 81. oraz 82. Dywizji Zachodnioafrykańskiej. Obydwie dywizje służyły podczas II. wojny światowej w Somalii włoskiej, w Abisynii oraz w Burmie.


   W roku 1947 ponownie nadzór nad RWAFF przejęło Biuro Kolonialne.
   Po wojnie siły RWAFF składały się z Pułku Nigeryjskiego (pięć batalionów, które stacjonowały w Ibadan, Abeokuta, Enungu oraz dwa w Kaduna wraz z polową baterią artylerii oraz kompanią polową saperów ; z Pułku Złotego Wybrzeża oraz pułku Sierra Leone (wraz z kompania w Gambii).


   Królowa Elżbieta II wizytując Nigerię w 1956 roku nadała pułkowi Nigeryjskiemu tytuł „Nigeryjski Pułk Królowej”.
   Od 1901 do 1938 dowódca RWAFF nosił tytuł Inspektor Generalny. Od roku 1945 zmieniono tytuł na Pułkownik Komendant.


                    Inspektorzy generalni:
•    Brygadier G.V. Kembell 1901–1905
•    Pułkownik dyplomowany  Thomas Morland 1905–1909
•    Generał major sir Percival Spearman Wilkinson 1909–1913
•    Pułkownik dyplomowany C.M. Dobbell 1913–1914
•    Wakat 1914–1920
•    Pułkownik A.H.W. Haywood 1020–1924
•    Pułkownik R.D. F. Oldman
•    Pułkownik S.S. Butler 1926–1930
•    Wakat 1930–1932
•    Brygadier C.C. Norman 1932–1936
•    Generał sir George Giffard 1936–1938
•    Wakat 1938–1945 (te funkcje sprawował Naczelny Dowódca Dowództwa Afryki Zachodniej
                     Pułkownicy Komendanci:
•    Generał sir George James Giffard  1945–1954
•    Brygadier Charles Roger Alan Swynnerton 1954–1958
•    Generał sir Lashmer Gordon Whistler 1958–1960.
   Patronat na RWAFF sprawowali:
1928 marszałek polny Jerzy V
1936 marszałek polny Edward VIII
1936 marszałek polny Jerzy VI
1953 Elżbieta II.


   Rozwiązanie RWAFF w związku z uzyskaniem niepodległości przez kolonie. W roku 1957 Ghana Pułk Złotego Wybrzeża został odłączony od RWAFF by utworzyć Ghański Pułk Piechoty w niepodległym kraju. RWAFF ostatecznie rozwiązano w roku 1960, kiedy uzyskały niepodległość  dotychczasowe kolonie brytyjskie: Nigeria, Sierra Leone, i Gambia. Składowe RWAFF stworzyły podstawy nowych sił zbrojnych w nowo powstałych krajach.


Literatura:
A.Haywood, F.A.S. Clarke, The History of the Royal West African Frontier Foresc, Aldershot, Gale & Polden 1964
               „Militarty Reporty of Northern Nigeria”; publikacja War Office 1908.


                                                                                              * * *
   Można czasami napotkać na emblemat z tworzywa RWAFF, do mocowania na berecie. Emblemat przedstawia symbol RWAFF: złotą palmę, stojącą na fragmencie lądu. Pod palmą na wstędze napis wersalikami RWAFF. Wyprodukowany przez  A. Stanley;’a & Sons Walsall. Ma wymiary: wysokość 33 mm. Największa szerokość 26 mm. Żołnierze RWAFF nosili na mundurach naszywki naramienne w postaci czarnej tarczy z wyhaftowanym złotymi nićmi obrzeżem oraz palmą i pod palmą napisem RWAFF.


                                                                                       Guziki RWAFF


   Występują w trzech wielkościach poczynając od 22 mm. Jak można wyczytać z źródłach brytyjskich, pod koniec (?) II wojny światowej Wielka Brytania w ramach oszczędności wojennych wprowadzała na masową skalę guziki wytwarzane z mas plastycznych. Podobne zjawisko występowało znacznie wcześniej w Niemczech. Mundury polskich marynarzy na Zachodzie w ten sposób utraciły część obszycia rękawów.


   Znane nam inne guziki RWAFF charakteryzuje gładkie pole. Plastik tworzywa jest często „brudny”, a w Royal Navy lub Royal Air Force – czarny.


   Guzik z jasnobrązowego tworzywa w części centralnej awersu z ciemniejszym tłem w głębi. Awers: pole guzika szrafowane liniami poziomymi kończy się na wypukłym obrzeżu. (W Polsce oznacza to heraldycznie barwę niebieską). W centrum palma na małym pagóreczku. Pod palmą łukowato w stosunku do obwodu ułożony napis wersalikami R.W.A.F.F, ostatnia litera bez kropki.
Rewers: wtopione ucho mosiężne. Brak sygnatur. Prawdopodobnie wytworzony w początkowym okresie II wojny, lub stosowany już w międzywojniu. Średnica: 16,6 mm. H = 6,3 mm. Waga: 1,3 g.


   Opracowano na podstawie Wikipedii oraz materiałów brytyjskich.


   W szczególności dziękuję Jerzemu Słabuszewskiemu za ów egzemplarz guzika oraz mojej córce Patrycji z Edynburga za przeprowadzoną tamże kwerendę.

                                                                        Józef Wąsiewski



Kraj: Wielka Brytania Materiał: sztuczne tworzywo Wysokość: b.d Producent: Wielka Brytania
Waga: 1,3 g Średnica: 16,6 mm Data: b.d Przeznaczenie: mundur RWAFF