Reklama

Polecamy




Guziki wojskowe w imperium rosyjskim

Guziki wojskowe w imperium rosyjskim

     Wyobrażenie na rosyjskich imperialnych guzikach wojskowych nie pojawiło się przypadkiem a ni pod chwilą jakichś emocji. Było wynikiem burzliwych zmian toczących się w wojskach sąsiadów, co rzutowało także na Rosjan.

     Symbolika wyrażana na rosyjskich guzikach wojskowych ściśle wiąże się z całym złożonym procesem pojawiania się i przypisywania różnych emblematów rodzajom sił zbrojnych. Ściślejsze będzie stwierdzenie, że w związku z koniecznością reformowaniem starego systemu, pojawianiem się nowych struktur, nazewnictwem a także numeracją jednostek wojskowych –jak to dzisiaj mówimy  a wówczas pułków czy jak kto woli regimentów, batalionów, czasem dywizji – guziki zaczęły dookreślać, skąd żołnierz pochodzi.


     Wszystko zapoczątkował Piotr I, ale przemiany nabrały tempa w latach 1808-1812. W najogólniejszym sensie rozpoczęto od wprowadzenia czako wzorowanego na francuskim, z którym Rosjanie zapoznali się latem 1807 roku. W maju 1808 zarządzono produkcję czako dla piechoty.


     Szesnastego kwietnia 1808 w pułkach ciężkiej piechoty gwardii wprowadzono czako z miedzianymi herbami lub jak pisze Nizowski „orłami”. Orły dwugłowe miały opuszczone w dół skrzydła. W szponach trzymały wieniec laurowy i pęk błyskawic.[Porównaj: orły „napoleońskie”]. Orzeł na małej tarczy na piersi miał herb Moskwy. Oficerowie i podoficerowie artylerii gwardii mieli inny emblemat: orła dwugłowego „siedzącego na dwóch skrzyżowanych armatach, pod którymi leżały pociski artyleryjskie”.


     Żołnierze batalionu saperów lejbgwardii powstały w grudniu 1812 nosili na czako herb gwardii uzupełniony dwoma „skrzyżowanymi toporami”.


     Grenadierzy w armii cesarskiej pojawili się w końcu XVII wieku by zniknąć w 1763 podobnie jak w innych armiach, ale płonący granat lub bomba przetrwały jako emblemat grenadierów lub artylerzystów i jest tak w wypadku np. Włochów do dzisiaj. Nazwa nadal była stosowana. Również w celach informacyjnych a nie systematycznego opisu podamy, że latem 1808 rosyjscy grenadierzy otrzymali na czako granaty o trzech płomieniach; piechota – o jednym płomieniu.


     Ważne z naszego punktu widzenia jest to, że w konsekwencji Kongresu Wiedeńskiego (1815) nastąpił kolejny rozbiór ziem polskich i powstało Królestwo Polskie podległe Rosji na zasadach unii osobistej. W jego konsekwencji  armia polska (oficerowie) nosiła między innymi guziki wzorowane na francuskich z dwoma labrami a żołnierze – guziki bez labrów. Przypomnienie jest o tyle istotne, że Rosjanie sami powołują się na znaczący wpływ symboliki stosowanej w polskiej armii, która zaowocowała zmianami wprowadzonymi w 1829 roku. Rosjanie dobrze znali polską symbolikę służąc  w sztabie księcia Konstantego, w gwardii litewskiej czy korpusie litewskim. Chodzi o guziki z numerami dla pułków piechoty, guziki dla artylerzystów ze skrzyżowanymi armatami itp.


     Symbole z czako „zeszły” później na guziki.  


     W październiku 1829 ukazał się dekret „O numerach i herbach na czako i guzikach mundurowych piechoty”, który zalecał wprowadzić orły w 1830 na czako oraz guziki z numerami pułków według załączonego wykazu 100 jednostek.
     Guziki z numerami 1–30 nosiły także pułki jegrów (strzelców).


     Do 1862 roku zaczęło obowiązywać na szczeblu centralnym oraz dla urzędników cywilnych wydziałów ministerstwa sześć dalszych zarządzeń w sprawach mundurowych w tym związanych z guzikami.


     Po powstaniu polskim 1830-31 zmieniono umundurowanie rozwiązanego i przeformowanego Korpusu Litewskiego w 6. Korpus Piechoty. W 1833 zlikwidowano liczne jednostki. Z 33 DP składających się ze 194 pułków pozostało 30 dywizji liczących 110 pułków. W każdej dywizji piechoty były po dwa pułki piechoty i strzelców.  
     W konsekwencji w ciągu 1833–34 roku przestano używać guzików z cyframi powyżej 42.


     Kolejna wielka zmiana nastąpiła w 1856 roku. Wprowadzono nową przejrzystą numerację pułków. Cyfry 1–16 otrzymali grenadierzy a 1–84 –piechota.


     Wymienione uwagi to oczywiście tylko najogólniejszy zarys pokazujący jak trudno ściśle przypisać określony guzik do określonej jednostki.


     Rosjanie (podobnie zresztą tak Niemcy) mundurowali praktycznie wszystkie służby cywilne i wiele z nich miało swoje własne, interesujące guziki.

     Załącznik
W ukazie wydanym październiku  1829 „O numerach na herbach kiwerowych i guzikach mundurowych w piechocie” znajdujemy wcześniej wskazany pierwszy wykaz rosyjskich jednostek.

1.    1. Pułk Morski
2.    2. Pułk Morski
3.    3. Pułk Morski
4.    4. Pułk Morski
5.     Księcia Wilhelma Pruskiego
6.     Księcia Karola Pruskiego
7.     Rewelski
8.     Estladzki
9.     Staroingermanlandzki
10.     Nowoingermanlandzki
11.     Feldmarszałka księcia Kutuzowa-Smoleńskiego
12.     Wielkołucki
13.     Newski
14.     Sofijski
15.     Narewski
16.     Koporski
17.     Biełozierski
18.     Ołoniecki
19.     Szlisselsburski (Spr pisownię)
20.     Ładożski
21.    Archangelogorodskij
22.    Wołogodzki
23.     Kostromski
24.    Halicki
25.    Muromski
26.    Niżniegorodski
27.     Nizowski
28.     Symbirski
29.     Tricki
30.    Penzeński
31.    Tambowski
32.     Saratowski
33.    Feldmarszałka księcia Wellingtona
34.    Mogilewski
35.    itebski
36.     Połocki
37.     Feldmarszałka hrabiego Dybicz-Zabałkanskiego
38.     Połtawski
39.    Aleksopolski
40.     Kremieńczudzki
41.     Elecki
42.     Sewski
43.     Briański
44.     Orłowski
45.     Kurski
46.    .Starooskolski
47.     Rylski
48.     Woroneski
49.     Włodzimierski
50.     Suzdalski
51.     Feldmarszałka hrabiego Sakena
52.     Jarosławski
53.     Moskiewski
54.     Butyrski
55.     Borodinowski
56.    Tarutiński
57.     Riazański
58.     Rjażski
59.     Belewski
60.     Tulski
61.     Wiacki (od lutego 1830 – 62.
62.    Kazański ( od lutego 1830 – 61.
63.    Permski (od lutego 1830 –64.
64.    Ufimski )od lutego 1830 – 63.
65.    Jekaterynburski
66.    Tobolski
67.     Tomski
68.     Koływański
69.     Kamczacki (od lutego 1830 –72.
70.     Ochocki (od lutego 1830  –71.
71.    Jakucki (od lutego 1830 –70.
72.     Selengiński (od lutego 1830  –69
73.     Azowski
74.     Dnieprowski
75.     Ukraiński
76.     Odeski
77.     Krymski
78.     Sewastopolski
79.     Kozłowski
80.     Naszeburski
81.     Kuryński
82.    Apszeroński
83.     Tyfliski
84.     Feldmarszałka hrabiego Paskiewicza-Erewańskiego
85.    Tengiński
86.     Nawagiński
87.     Karabandzki
88.     Mingrelski
89.     Wyborski
90.     Pietrowski
91.     Nejszlotski
92.    Wilmanstrandzki
93.    Drzeski
94.     Białostocki
95.     Litewski
96.     Wileński
97.    Wołyński
98.    Miński
99.     Podolski
100.   Żytomierski.
 

     W opracowan iu wykorzystano między innymi fundamentalną pracę Andrzeja Nizowskiego Russkije formiennyje pugowicy  1797-1917, Moskwa 2008.

                                   Józef Wąsiewski
 





Guzik dodał: aspiryna